Co nas śmieszy w języku rosyjskim?

Tytuł tego artykułu jest nieco przewrotny, ponieważ z rosyjskim mam styczność od ładnych paru lat, uwielbiam go słuchać i się nim posługiwać, ale z doświadczenia własnego i swoich uczniów wiem, że na różnych poziomach zaawansowania może wywoływać uśmiech na twarzy. Dlaczego? Bo momentami bywa podobny do polskiego. I nie mam na myśli zbliżonego znaczenia, tylko warstwę brzmieniową, bo to ona wywołuje najwięcej skojarzeń.

O różnicach i podobieństwach między językiem polskim a rosyjskim opowiadałam w jednym z filmików – ten materiał będzie doskonałym wstępem do naszych późniejszych rozważań, zwłaszcza dla Czytelników nie znających tego języka:

https://youtu.be/WGwP-UlwElQ

Nie ukrywajmy, że najbardziej śmieszne wydają nam się te brzmienia, które niezbyt dostojnie się kojarzą lub w naszej wyobraźni tworzą dość zabawny obrazek. I właśnie na takie dwie grupy je podzieliłam.

Skojarzenia dźwiękowe

Pamiętam, kiedy na jednych z pierwszych zajęć z języka rosyjskiego na studiach nasz lektor poprosił, żebyśmy wykonali pewne ćwiczenie, rozpoczynając: будьте любезны… [budźcie liubiezny]. Oczywiście, nikt nie zachowywał się lubieżnie, choć wszyscy się śmiali, a dopiero potem się okazało, że prowadzący chciał, abyśmy „byli uprzejmi” wykonać jego polecenie.

Podobne skojarzenia wywołuje słowo сутки [sutki], które z biustem ma niewiele wspólnego (ten po rosyjsku to грудь/grudź lub właśnie бюст/biust), bo oznacza… dobę. Można jeszcze zaakceptować, kiedy магазин работает круглосуточно [magazin rabotajet kruglosutoczno], czyli sklep jest otwarty przez całą dobę, ale jak się nie uśmiechnąć, kiedy работает кругые сутки [rabotajet kruglyje sutki]?

Zabawnie, choć równie nieprzystojnie kojarzą się wszelkie określenia związane z używaniem ognia: зажигалка [zażygalka] to zapalniczka, зажигать костёр [zażygat’ kostior] oznacza rozpalanie ogniska, a обжиг [obrzyg] to proces, który oznacza… wypalanie.

Skojarzenia wizualne

Nazwałam je tak, ponieważ dane wyrażenie może się kojarzyć z jakąś scenką, zabawną sytuacją – oczywiście, w zależności od osoby takie wyobrażenia mogą być zupełnie inne.

Klasykiem jeszcze z okresu studiów było сначала разберёмся, а потом будем доказывать [snaczala razbieriomsja, a potom budziem dokazywat’], co oznacza mniej więcej: „najpierw rozeznamy się w sytuacji, a potem będziemy szukać dowodów”. Skojarzenie jest jednak chwytliwe, gdyż jeden z moich kursantów, pan po sześćdziesiątce, na pytanie, jaki może być sens tego zwrotu, odpowiedział: „pani Dagmaro, już chyba nie w tym wieku”.

Inną sytuacją, również z zajęć, była próba przetłumaczenia określenia охотник за бабочками [ochotnik za baboczkami]. Dziwnym trafem zamiast „łowcy motyli” wyszedł „pies na baby”, ku ogólnemu zdziwieniu, że przecież polskie tłumaczenie nijak się ma do rosyjskiego oryginału.

I na koniec określenie, które wyjątkowo lubię – смотреть телевизор [smotriet’ telewizor], które po polsku się przekłada jako „oglądanie telewizji”. Zawsze, kiedy słyszę o „oglądaniu telewizora”, widzę parę osób siedzących na kanapie, wpatrzonych w czarny ekran.

Oczywiście, z powyższych przykładów można się pośmiać i o nich zapomnieć, ale można też na bazie dźwiękowej i wizualnej budować skojarzenia, które pozwolą nam szybciej zapamiętać nowe słówka i zwroty. Co jednak najważniejsze, taka metoda uczenia się jest niezwykle efektywna – połączenie informacji ze skojarzeniem tworzy trwały ślad pamięciowy, co w przypadku nauki języków obcych jest niezwykle ważne.

A jakie techniki zapamiętywania nowych słówek Wy stosujecie? Jestem ich bardzo ciekawa 🙂

Autorką wpisu jest Dagmara Bożek-Andryszczak – tłumaczka i lektorka języka rosyjskiego. Autorka bloga o tłumaczeniach i języku rosyjskim http://www.dagatlumaczy.pl/ oraz specjalistycznego słownika polsko-rosyjskiego i rosyjsko-polskiego z zakresu marketingu internetowego https://www.slownikrosyjskiego.pl/.

3 komentarze na temat “Co nas śmieszy w języku rosyjskim?

  1. Poruszylaś mój ulubiony temat 🙂
    Słowo бюст oprócz biustu znaczy jeszcze popiersie. Kiedyś w Grodnie niedoświadczony przewodnik powiedział do polskiej wycieczki " A teraz wam pokaże biust Elizy Orzeszkowej"
    Słowo разбераться ( podobnie jak оформляться) jest tak proste i wygodne ale strasznie nieprzetłumaczalne na polski, jedno ze znaczeń to rozliczać się. Mieliśmy kiedyś z kolegą właśnie rozliczyć się z pewną piękną panią w jej domu w Wilnie, a że była niby-Polką, to kalkowała z rosyjskiego i wyszło, że "zaraz mój mąż sobie pójdzie, a my będziemy się rozbierać" Mój kumpel nie znał rosyjskiego…:-)
    A chyba najwięcej wpadek zaliczyli polscy turyści ze słowem урода, które oznacza potwora.Kiedyś na moich oczach jeden dostał z liścia, gdy próbował wyrazić swój zachwyt na dyskotece pięknością kobiety "co za uroda!" 🙂

    1. Jesteś pewien, że to były błędy? Może niby-Polka chciała, byście zdjęli płaszcze, a dziewczyna na dyskotece – to był potwór.

      1. Płaszczy nie mieliśmy, było lato, mój kumpel przez chwilę myślał, że to nie błąd, ale szybko go uspokoiłem.
        A dziewczyna na dyskotece to może i był potworek, ale mocno zamaskowany ostrym makijażem, fryzurą, ciuchami. Z natury ładna kobieta by tak nie zareagowała. A nieporozumienie językowe to było na pewno, trudno przypuszczać, żeby cham nazywający kobietę potworem znał niuanse języka rosyjskiego.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Teraz masz możliwość komentowania za pomocą swojego profilu na Facebooku.
ZALOGUJ SIĘ